Hjartastuštęki ęttu aš vera til stašar į öllum vinnustöšum

Hjörtur Oddson fór ķ vištal til Tinnu Eirķksdóttur hjį fréttastofu RŚV um mikilvęgi hjartastuštękja.

Hjartastuštęki ęttu aš vera til stašar į öllum vinnustöšum

Hjörtur Oddson fór ķ vištal til Tinnu Eirķksdóttur hjį fréttastofu RŚV um mikilvęgi hjartastuštękja.

Hér mį heyra vištališ

Hjartastuštęki eru oršin algeng en žau eru į mörgum almenningsstöšum, ķžróttavöllum, sundhöllum og lķkamsręktarstöšvum. Žau geta skipt sköpum žegar fólk fer ķ hjartastopp en margir veigra sér viš aš nota žau. Hjörtur Oddsson, hjartalęknir, var ķ vištali ķ Samfélaginu į Rįs eitt ķ dag.
 

Hjörtur starfar į Hjartagįtt Landspķtalans og situr einnig ķ stjórn Endurlķfgunarrįšs Ķslands. Hann segir aš hjartastuštękin séu fyrir fólk til aš grķpa ķ žegar einhver fęr hjartastopp. „Žegar mašur kemur aš einstaklingi sem er mešvitundarlaus reynir mašur aš kanna hvort hann sé ķ hjartastoppi eša ekki. Ef hann andar ekki eša andar óešlilega į mašur aš hefja hjartahnoš,“ segir Hjörtur. Gott sé aš hnoša taktfast 100–120 sinnum į mķnśtu og gott aš fylgja takti śr lagi. Hjörtur nefnir lagiš Staying alive sem dęmi. „Žaš er ekkert sem slęr Bee Gees viš til aš halda takti,“ segir hann en nefnir einnig Öxar viš įna og Piparkökusönginn śr Dżrunum ķ Hįlsaskógi. 

Oftast nęr dugar eitt stuš

Sumir eru hręddir viš aš valda meiri skaša meš žvķ aš tengja stuštękiš viš ašra en Hjörtur segir aš žaš sé óžarfi. „Žaš stušar ekki nema takturinn sé óešlilegur,“ og ef tękiš er sett į manneskju sem er meš ešlilegan hjartslįtt žį gerist ekki neitt. Tękiš stuši eingöngu žegar žaš skynjar hjartastoppstakt. Žegar tękiš er notaš heyrist rödd sem leišbeinir um nęstu skref. Flest tęki hérlendis leišbeina fólki į ķslensku. 

Hjörtur męlir meš žvķ aš fólk hiki ekki viš aš nota tękiš komi žaš aš einhverjum ķ hjartastoppi. „Žś stašfestir stoppiš, kallar į hjįlp, hefur hnoš og reynir aš fį einhvern, ef žaš er tęki ķ nįgrenninu, til aš sękja žaš.“ Hnošiš er til aš vinna inn tķma og gęta žess aš heilinn fįi sśrefni žvķ fleiri heilafrumur deyja meš hverri mķnśtu sem ekkert sśrefni berst til heilans. „Oftast nęr dugar eitt stuš og žį vaknar sjśklingurinn. Langoftast žegar stopp veršur śti ķ bę žį er žaš eitt eša tvö stuš og žį er sjśklingurinn kominn til mešvitundar,“ segir Hjörtur. 

Ęttu aš vera til stašar į öllum vinnustöšum

Hjörtur segir endurlķfgunarįrangur hérlendis mjög góšan, ķ kringum 25-30 prósent. Hann segir marga kunna endurlķfgun en žaš sé viss žröskuldur fyrir fólk aš nota tękiš. Mįliš sé hins vegar einfalt, žaš žurfi bara aš setja tękiš į brjóstkassa og lįta žaš leišbeina sér. Hjartastuštęki eru į mörgum vinnustöšum en oft séu žau ekki nógu vel merkt. Fólk eigi ekki aš hika viš aš nota tękin eša vera meš žau į vinnustöšum, žau séu ekki mjög dżr og žurfi ekki mikiš višhald. Hjartastuštęki eru til dęmis ķ bönkum og į togurum en dęmi eru um aš skipstjóri hafi bjargaš lķfi skipverja ķ hjartastoppi um borš.

Mį nota tękiš į alla

„Žetta er ein aušveldasta leišin til aš bjarga mannslķfi ef žś kannt žetta,“ segir Hjörtur og segir jafnframt aš žaš megi nota hjartastuštękin į alla. „Žvķ fyrr sem žś stušar einstaklinginn žvķ aušveldara er žaš fyrir einstaklinginn žvķ žś hnošar minna og žś getur valdiš rifbrotum og svoleišis ef žś hnošar lengi,“ segir Hjörtur. Žaš mį nota tękiš į aldraša, mjög veikt fólk og börn en Hjörtur tekur fram aš börn fari mjög sjaldan ķ hjartastopp og ef žau hętta aš anda sé takttruflun sjaldnast vandamįliš. En męlir hann meš hjartastuštękjum? „Jį ég męli meš žeim. Žau eiga aš vera į mörgum stöšum og viš eigum aš vita hvar žau eru.


Endurlķfgunarrįš Ķslands